Ana səhifə Qaydalar Haqqımızda Qeydiyyat Statistika
 
Menyu


Populyar xəbərlər

Sayğac


Bax: Mən - obraz
  • 0
Mən - obraz
Mən x bazsıın əsasnı insanın özü haqqında bilikləri təşkil edir. Lakin bu biliklər insan üçün heç de adi xarakter daşımır. Onlar insanın özünə münasibətini ifadə edir. Mən - obrazın psixoloji baxımdan əhəmiyyeti də məhz bundan ibarətdir.
Mən - obraz mürəkkəb hadisədir. Gəlin, genc oğlan və qızlara belə bir tapşırıq verək; Özünü 20 sözlə səciyyələndir. Görəsən, onlar bu adi tapşırıgi asanlıqla icra edə biləcəklərmi? Təcrübə göstərir ki, gənc oğlan və qızların bir çoxu bu zaman ciddi çətitliklə rastlaşırlar. Onların bir çoxu 7-12 sözdən sonra bilmirlər ki, nə etsinlər. Bu deməkdir ki, gənc oğlan və qızların özləri haqqmdakı təsəvürləri bir çox hallarda məhdud xarakter daşıyır, hətta bəzən onlarda müəyyən ziddiyyətlər də özünü göstərir.
İnsanda eyni vaxtda üç Mən obraz real mən, idea! mən və sosial mən mövcuddur.
R e 1 mə n. İnsan indiki anda özünü nece tesəvür edir? Özünün qabiliyyətlərini, rollarını, statusunu necə qavrayır? O, esəlinde necə adamdır? Real mənin məzmununu həmin suallar təşkil edir. Bu zaman insan özünə öz gözüyle baxır. O, özünün real-p! ilə fəxr edə biler; insanın özü haqqındakı bu obrazı başqa adamlardan gizlətməsi də mümkündür. Bezi hallarda ise real p ətrafdakı adamlann insana verdikleri qiymətlərə uyğun gelmir.
İ d e 1 . Her bir insanın real mənfikrinden başqa həm de ideal meni vardır. İnsan özünü necə görmək isteyir? Hansı keyfiyyətlərə yiyəlenməyə çalışır? İdeal mənin məzmununu bu subliara əsasen səciyyələndirmek olar. Adından göründüyü kimi, ideal insanın özü haqqmda ideallan ilə bağlıdır*. Onun psixoloji baxmıdan mənası da, birinci növbədə, bundan ibaretdir: insan öz ideal menini həyata keçirmək üçün yollar axtanr ve bu sa-hədə böyük şey gösterir. İnsan özünütərbiye ilə məşğul olarkən adətən özününi" ideal mənindən çıxış edir.
<İnsanın şəxsi keyfiyyətləri çoxdur. Göresən, bunların hamısı onun ideal mənində əks olunurmu? Yox. Her bir insanın yüksək qiymətləndirdiyi müəyyən keyflyyətlər vardır. İdeal mende məhz bu keyfiyyətlər əks olunur. Təsadüfi deyildir ki, insan özünü- -tərbiyəsi ile meşğul olarkən de ozündə her hansı bir keyfiyyəti deyil, məhz yüksək qiymətləndirdikləri keyfiyyetlerin formalaşması-na xüsusi diqqet yetirir.
S s i 1 n. İnsan hemişə özünə başqalarının gözüyle baxır. Başqa adamlar onu necə görürler? O, özünü başqa adamlara nece göstərmək istəyir? Necə hərəket etsə, başqa adamlar onu yaxşı adam və ya mütexəssis (müellim, çlingər, həkim ve s.) kimi tanıyarlar? Bu üç sual yaşından asılı olmayaraq insansan üçün böyük əhəmiyyetə malikdir. Axı, bizim hər birimiz insanlar içərisinde yaşayırıq və istəristəmez özümüzə onların gözüyle baxmalıyıq. Insanların qarşılıqlı sosial təsiri prosesində sosial mənin əhəmiyyeti də məhz bundadır
Inasan başqa adamlarla ünsiyyətə girərkən adətən özünün sosial meninden çıxış edir: o, hemişə özünü başqa adamlara yaxşı terəfdən göstərməyə çalışır, Özünün pis əməllərini belə müxtelif yoİlarla perdələyir; psixoloji maskalardan da bu məqsədlə istifadə edirlər.
İnsanm real məni onu ne dərəcədə təmin edir? Ətrafdakı adamlar onu ne dərəcədə təqqir edir və ya bəyənirlər? özünün her hanşı bir keyfiyyetini başqa adamlardan nə dərəcedə gizletməyə çalışır, o, Özünü başqa adamlara necə (tutaq ki, yaxşı adam, əsl müəllim, elm adamı və ya varlıq adam) kimi göstərmək istəyir? Bu suallan izah etmədən insanın sosial məninin məzmununu aydınlaşdırmaq olmaz.
Psixoloji planda real, ideal, sosial birlikdə mövcuddur. Onlar bir-birlərini bir növ tamamlayır və zənginləşdirirlər. Lakin bəzen real, ideal və sosial Mənlər arsında köklü ziddiyyətlər də müşahidə olunur. Əgər real mən ideal-mənə uyğun gəlmirsə, sosial mən real məni gizlətməyə xidmət edirsə, insaın özü haqqında tesəvürlərində özünəməxsus çətinliklər meydana çıxır. Belə hallarda insan adətən refleksiya yolu ilə bu uyğunsuzluqları təhlil edir, bir növ onlarin hamısı üçün ümumi mə taparaq müvafiq ziddiyyətləri aradan qaldırır. Bəzən də bu cəhət ona müyəssər olmur. Xalq ifadəsi ilə deyilsə, öz həqiqi sifətini, simasmı büruze verir. Yəni psixoloji maska insaın həqiqi sifetini heç də hemişe pərdələyə bilmir.
- obrazm formalaşması dialektik prosesdir. O, müxtelif amillerlə şərtlənir. İnsanda özü haqqında təsewürlərin formalaşmasında hərəkət və görmə duyğuları mühüm rol oynayır. İnsanın özünü qavramasının təsirli vasitəsi kimi güzgünün əhəmiyyetini qeyd etmemək olmaz. Lakin Mən - obrazın formalaşmasımn əsas mənbəyini başqa adamlar - yaşlılar, həmyaşıd oğlan və qızlar təşkil edirlər. K. Marks gösterirdi ki, ...insan əlində güzgü ilə və dəyən fıxteçi fılosof kimi doğulmadığına göre, o, evəlcə güzgüyə baxırmış kimi başqa adama baxır.
İnsan başqa adamlar vasitəsile kişilik, qadınlıq, mənevi gözel-lik ve s. haqqındakı etalon və stereotiplere yiyələnir, başqa adam-ları ve özünü qiymətlendirməyi öyrenir.

Əgər səhv aşkar etmisinizsə bu məlumatın yerləşdirən Fuad Bayramov ilə əlaqə yaradın
Xəbəri yerləşdirən: Fuad Bayramov Baxıxılıb: 3568 Əlavə edilib: 17 2011  

, Qonaq, .

Sorğu
Saytın işləməsini qiymətləndirin.

Çox gözəldir.
Pis deyildir.
Yaxşıdır...Amma...
Bir neçə dəyişikliklər olmalıdır.
Belədə...


Təqvim
«     2018    »
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031 

Dost saytlar
{friend}

Arxiv
 
 
Vuqar
 Copyright 2009-2013 www.psixologiya.net design by OldNick